فرضیه:یک حدس علمی اثبات نشده است .ویا حکمی است که در مورد رابطه دو یا چند متغیر ارائه می شود .

قانون:فرضیه ای که بار ها تایید شده است .و قانون از نظر پوپر :فرضیه ای که بارها ابطال شده است .

دکترین :اموزه ای برای عمل .در یک دکترین یک تئوری یا نظریه ای هست که منجر به عمل فوری می شود .گاهی دستورالعملی برای ویژگی های جامعه است .

مکتب:یک حوزه فکری با گرایشهای نزدیک به هم است که زمینه ای خاصی را برای تحقیق فراهم می کند . مجموعه چند نظریه است که دارای وجوه بنیادین مشترک است .

تفاوت مکتب ونظریه :1/مکتب کلی تر و انتزایی تر از نظریه است .2/ مکتب ساختار علمی تری نسبت به نظریه دارد .

تفاوت نظریه و فلسفه :نظریه متعلق به معرفت علمی است که به روش تعقلی وتجربی باهم تاکید می کند قانون صادر می کند و تعمیم می دهد اما فلسفه بیشتر در سطح تعقل و سطح انتزاع مطرح است .

سنخ های اجتماعی :یا حوزه ای را تعیین می کنند که احکام نظریه ها در ان انجام می شود .

پارادایم:مجموعه ای از مفاهیم –مفرو ضات – روشها – مسائل –ارزشها –قلمروهای موضوعی و نظریه هاست .یا یک فضای کلی است که بسیاری نظریه ها در ان جای می گیرد و پارادایم از مکتب جامع تر است ..البته پارادایم در حوزه علم و میان دانشمندان مطرح است .اما گفتمان در همه موارد است و به مرز علم و غیر علم فکر نمی کند .

متا تحلیل :یا فرا تحلیل یعنی تحلیل تمامی دانش موجود

متا نظریه :تحلیل نظریه های علمی موجود در یک رشته (تالیف ریتزر)در یک نظریه علمی اول نظریه پیش می اید بعد متا نظریه .

در مطالعه متا نظریه ( فرا نظریه)سه نکته مثبت وجود دارد:1/ فهم نظریه های علمی  2/ دسترسی به عناصر مشترک نظریه ها  3/ رسیدن به نظریه های جدید

متا روش : (فرا روش) بررسی ونقد روشهای تحقیق در علم

تفاوت نظریه و متا نظریه :1/ نظریه ها قبل از متا نظریه ها  هستند . 2/ نظریه ها واقعیت بیرونی را مطالعه می کنند اما  فرا نظریه خود نظریه را مطالعه می کند . 3/ به لحاظ روش شناسی  در نظریه انواع روشها را داریم  اما در متا نظریه با تحلیل اسنادی یا تحلیل متن سرو کار داریم .

فرا نظریه پرداز ها :ترنر ـجورج ریتزر ـ انتونی گیدنز ـباکز ـ الین گلدنر

ریتزر :فرا نظریه همان مطالعه نظریه های موجود است .

الین گلدنر:جامعه شناسیه جامعه شناسی یک فرا نظریه است .

گیدنز :جامعه شناسی باز اندیشانه ( یعنی جامعه شناسی  خودش را جامعه شناسی می کند .)

ـفرانظریه گامی است برای رسیدن به نظریه جدید .

ویژگی نظریه علمی:

1/توصیف               2/ تبیین        3/ ازمون پذیری          4/تکرار پذیری          5/قابل پیش بینی

6/تعمیم پذیری